METODA DOBREGO STARTU

 

 

 

W programie wychowania przedszkolnego metoda ta powinna występować wśród innych zajęć rozwijających funkcje percepcyjno-motoryczne, takich jak: zajęcia plastyczne, rytmika, zajęcia umuzykalniające. Służy ona, bowiem nie tylko usprawnianiu czynności poszczególnych analizatorów, które uczestniczą w procesie pisania i czytania ale także rozwija współdziałanie między nimi, czyli koordynację wzrokowo – słuchowo - ruchową.

Ma ona za zadanie uzupełnienie dotychczas stosowanych metod o charakterze stymulującym i terapeutycznym a nie zastępować dotychczasowe formy pracy, dlatego zajęcia prowadzone tą metodą muszą występować wraz z zajęciami kształtującymi mowę, myślenie, dojrzałość społeczną itp. Wprowadzając te metodę

ü      musimy rozważyć jej przydatność w odniesieniu do dzieci z którymi pracujemy.

ü      musimy podjąć decyzję czy zajęcia będziemy prowadzić z całą grupą przedszkolną w celu przygotowania do nauki pisania i czytania, czy tez tylko z małą grupą, która wykazuje opóźnienie rozwoju niektórych funkcji psychomotorycznych (grupa korekcyjna) w celu zlikwidowania tych zaburzeń.

ü      trzeba zdecydować czy stosować ją indywidualnie, czy też włączyć dziecko  w zespół rehabilitacyjny, gdzie będzie ćwiczyło zespołowo.

ü      należy również określić czy metoda będzie stosowana jako jedyna, czy tez jako jedna z wielu innych metod oddziaływania.

 

Z punktu widzenia metodyki w metodzie tej można wyodrębnić, trzy podstawowe rodzaje ćwiczeń.

a)     ćwiczenia ruchowe - usprawniają analizator kinestetyczno – ruchowy

b)    ćwiczenia ruchowo – słuchowe usprawniają analizator kinestetyczno – ruchowy i słuchowy

c)     ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe usprawniają analizator kinestetyczno – ruchowy, słuchowy i wzrokowy

 

Z punktu widzenia organizacji zajęć zajęcia prowadzone tą metodą przebiegają zawsze według stałego schematu, w którym można wyróżnić trzy etapy:

1.     zajęcia wprowadzające

2.     zajęcia właściwe

3.     zakończenie zajęć

 

ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE

Przygotowaniem do właściwych ćwiczeń   ćwiczenia orientacyjno – porządkowe.

-         marsz przy muzyce lub zbiórka w szeregu (dwuszeregu) - ćwiczenia dyscyplinujące i koncentrujące uwagę na rozpoczynających się zajęciach

-         ćwiczenia o charakterze „musztry” – przyjmowanie postawy : baczność, spocznij, zwrot w lewo, zwrot w prawo, zwrot w tył, )postawa ciała, orientacja w przestrzeni – lewo, prawo)

-         różne sposoby powitania np. podanie ręki, salutowanie (ćwiczenia

-         w orientacji w schemacie ciała, usprawnienie motoryki rąk)

 

Następnie organizuje się zajęcie wprowadzające, które polega na słuchaniu ( w pozycji siedzącej) piosenki, która będzie towarzyszyła nam podczas wykonywania wszystkich zajęć. Pytamy o treść piosenki, zrozumienie sensu piosenki, trudniejsze pojęcia w tekście, wyjaśniamy trudne wyrazy, pokazujemy plansze z rysunkami instrumentów muzycznych, nazywamy je i pokazujemy.

( przy piosence „Łowiczanka” np. pokazujemy mapę Polski    - pokazać miasto Łowicz, opisać strój łowicki itp.) W razie potrzeby wprowadza się pojęcia nadrzędne (owoce, warzywa). Np. „Idzie Jesień” – pytamy – „co jesień przyniosła w koszyku?” W czasie tych rozważań dziecko musi analizować, syntetyzować, uogólniać i abstrahować cechy przedmiotu.

W ten sposób kształcimy jego procesy myślenia. Słuchając wypowiedzi zwracamy uwagę na sposób wypowiadania się dzieci: prawidłowe formułowanie zdań, poprawność wymowy – korygujemy błędy. Rozmowa ta stwarza również okazję do ćwiczeń słuchu fonetycznego.

Prowadzenie ćwiczeń wymaga zawsze przechodzenia od zadań łatwiejszych do trudniejszych. W pierwszym okrasie zajęć pobudzamy więc dzieci do wyodrębniania zdań z tekstu piosenki. Później wprowadzamy wyodrębnianie pojedynczych wyrazów, następnie sylab, głosek (w określonej kolejności samogłoski, spółgłoski, w nagłosie,  w wygłosie, w śródgłosie.

Można też wprowadzić ćwiczenia ortofoniczne.

 

ZAJĘCIA WŁAŚCIWE.

 

Ćwiczenia ruchowe.

 

Ćwiczenia ruchowe stanowią pierwszy etap w każdym z zajęć prowadzonych metodą dobrego startu.(np. chód bociana, chód wróbla, kulawy wróbel, utykający wróbel). Ćwiczenia te to zabawa ruchowa, która ma charakter usprawniający i relaksacyjny (pozycja stojąca. W kręgu na środku sali). Zabawa zależna jest od treści piosenki, która towarzyszy nam w trakcie zajęć.

W czasie zabawy dzieci wykonują ruchy całymi kończynami, dłońmi, stopami, palcami odtwarzając treść piosenki. Co tydzień powinien mieć miejsce inny zestaw ćwiczeń odpowiedni do zmieniającego się tematu piosenki. Według podstawowej zasady pedagogiki

Przechodzimy od ćwiczeń łatwych do trudnych. Zaczynamy od kształcenia ruchów całego ciała (motoryka duża), następnie usprawnienie ruchu rąk (motoryka mała).

Przechodzimy od ćwiczenia ruchów globalnych do precyzyjnych (cała kończyna, dłoń, palce). Najpierw ćwiczymy jedną kończyną, następnie obydwiema naraz – co kształci koordynację ruchów jednoczesnych, następnie ruchy wykonywane obiema kończynami na przemian.

Stosujemy ruchy szybkie i powolne.

Oprócz ćwiczeń usprawniających stosujemy również ćwiczenia relaksacyjne np. po serii wyczerpujących ćwiczeń – szczególnie dla dzieci mało sprawnych ruchowo, leworęcznych przestawionych na rękę prawą (występuje u nich napięcie mięśniowe – łamią ołówki, silnie je naciskając). Do ćwiczeń ruchowych wprowadzamy też elementy kształcące i utrwalające orientację w schemacie ciała i przestrzeni – polecenia słowne: lewa, prawa, w górę, w dół.

Podobną formą zajęć są zabawy paluszkowe: „idzie rak”, „idzie kominiarz”, itp., które polegają na wykonywaniu ruchów palcami i dłońmi wraz z wypowiadaniem rytmicznego wierszyka.

Możemy też wplatać ćwiczenia ortofoniczne np. dzieci naśladują jednocześnie ruchy i głosy ptaków.

 

Ćwiczenia ruchowo – słuchowe.

 

W następnym etapie zajęć, do ćwiczeń ruchowych jest dołączony element muzyczny (słuchowy) – piosenka. Zasadnicze ćwiczenia ruchowo – słuchowe – to rytmiczne ćwiczenia pięści, dłoni, palców na wałeczkach z piaskiem. Odbywają się one w postawie siedzącej. Podczas prezentowania sposobu wykonywania ćwiczenia prowadzący je stoi obok dziecka ( nie naprzeciwko). Dzieci również powinny siedzieć obok siebie aby zapowiedź naśladowaniu siebie nawzajem. Ćwiczenia ruchowe rąk na wałeczkach wykonywane są

w rytm piosenki, stanowiącej podkład muzyczny do wzoru graficznego, przewidzianego w trzecim etapie ćwiczenia. Dzieci ćwiczą kolejno wewnętrzną, zewnętrzną stroną i brzegiem dłoni, kolejno jednym palcem, dwoma

 i wszystkimi. Ćwiczymy najpierw jedną ręką, potem dwoma. Przemieszczamy następnie wałeczki, jak również stukamy od końców wałeczka do wewnątrz

i odwrotnie. W pierwszym okresie ćwiczeń można zastąpić wałeczki – woreczkami.

Zamiast piosenki można stosować głośne liczenie. Dla ułatwienia orientacji przestrzennej woreczki mogą różnić się kolorami. Rytm można odtwarzać w sposób zróżnicowany z mniejszą lub z większą siłą. Ruchy mogą przyjmować różne formy: naciskania, uderzania, głaskania wałeczka. Po zakończeniu cyklu ćwiczeń na woreczkach i wałeczkach kształcących precyzję ruchu rąk i ich koordynację, można przejść do ćwiczeń ruchów całego ciała, powiązanych ze śpiewaną jednocześnie piosenką. Charakter ćwiczeń ruchowo – słuchowych mają też zabawy polegające na ilustrowaniu ruchem treści piosenki, tzw. Pląsy zuchowe lub zabawy z piosenką. Ćwiczenia ruchowo – słuchowe kształcą gnozję palców, precyzję i elastyczność ruchów, koordynację ruchów obu rąk, rozwijają percepcję słuchową i poczucie rytmu. Aktywizują więc czynność analizatora kinestatyczno – ruchowego i słuchowego. Kształcą również orientację w lewej i prawej stronie ciała, oraz w przestrzeni jak również orientację czasowo – przestrzenną.

 

Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe.

 

Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe są zasadniczą częścią metody dobrego startu i występują podczas każdych kolejnych zajęć.

Podstawę ćwiczeń stanowią wzory graficzne. Występują więc najpierw wzory zawierające linie pionowe i poziome, potem ukośne i łamane, figury geometryczne (koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt), wreszcie linie krzywe, które wymagają przy odtwarzaniu najwięcej precyzji. Do wzorów dobiera się piosenki, których rytm jest zgodny z układem elementów wzoru. Ćwiczenia polegają na odtworzeniu ruchem (element ruchowy) wzorów graficznych (element wzrokowy) w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki (element słuchowy). Przebiegają według ustalonego schematu.

 

Etapy ćwiczeń.

 

1.     Próba samodzielnego odtwarzania ruchem rytmu piosenki lub dobieranie wzoru do piosenki.

2.     Pokaz i omówienie wzoru, demonstracja ćwiczenia.

3.     Utrwalenie wzoru i jego powiązania z piosenką – wodzenie palcem po wzorze.

4.     Odtwarzanie wzoru różnymi technikami:

a)     w powietrzu – ręką, na podłodze nogą

b)    na powierzchni stołu lub podłogi – palcem, na tackach z piaskiem – palcem.

c)     na dużym arkuszu (np. papieru) lub na tabliczkach – kredą

     ( węglem itp.)

d)    na kartce papieru z bloku rysunkowego – pędzlem, ołówkiem, kredką lub w zeszycie bez linijek – ołówkiem

e)     w zeszycie z liniaturą – ołówkiem ( mazakiem, długopisem)

 

Wszystkie wymienione etapy ćwiczenia występują w każdym z zajęć prowadzonych metodą dobrego startu.

Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe mają różny stopień trudności

 w zakresie motoryki. Ważne jest kontrolowanie i korygowanie sposobu wykonywania ćwiczeń. Kształcą one koordynację wzrokowo – ruchową, usprawniają motorykę kończyn: precyzję i koordynację ruchów, ćwiczą też pamięć wzrokową, oraz rozwijają  współdziałanie wszystkich trzech analizatorów.

 

 

ZAKOŃCZENIE ZAJĘĆ

 

Zajęcia można zakończyć zabawą z piosenką bądź też pląsami zuchowymi. Zajęcia te mają charakter ćwiczeń słuchowo – ruchowych. Polegają na ilustrowaniu treści śpiewanej piosenki ruchami odpowiednio dobranymi pod kątem przydatności terapeutycznej. Są prowadzone w formie zabawy. Dają jednocześnie odpoczynek, relaksują i rozładowują napięcie emocjonalne.

Liczebność zespołu , który wykonuje ćwiczenia może być większa, jeśli metodę stosujemy w celu nauki pisania i czytania dla dzieci bez zaburzeń.

W przedszkolu grupa do 15 – dzieci.

W szkole cała kasa

Dzieci z zaburzeniami  7-8 dzieci.

Zajęcia w przedszkolu odbywają się raz w tygodniu i trwają 20 minut dla dzieci 5 – letnich, a 30 minut dla dzieci 6 – letnich Powtórnie powinno się je prowadzić z dziećmi w grupie korekcyjnej.

W zespole terapeutycznym – dzieci w wieku szkolnym – zajęcia mogą trwać 45 minut.

Ćwiczenia zwykle zalicza się do działu „Wychowanie estetyczne” – jest to jednak kwestia umowna.

Zapis w dzienniku zajęć powinien zawierać uwagi o przebiegu ćwiczeń, o trudnościach obserwowanych konkretnych dzieci.

Do prowadzenia ćwiczeń potrzebne jest odpowiednie pomieszczenie oraz zestaw pomocy. W planowaniu całorocznego cyklu zajęć uwzględnić należy przede wszystkim szybkość postępu dzieci w trzecim etapie ćwiczeń. Wzór  i związana z nim piosenka zmieniają się co tydzień. Szybkość przechodzenia do następnego wzoru zależy od możliwości i postępów zespołu.

Metoda dobrego startu usprawnia przede wszystkim funkcje percepcyjno – motoryczne, ale ma również korzystny wpływ na cały rozwój psychomotoryczny dziecka. Kształci zarówno sferę intelektualną, jak i pozaintelektualną : emocjonalno – motywacyjną. Wiązanie śpiewu, ruchu, muzyki i plastyki aktywizuje cały układ nerwowy, wszechstronnie oddziałuje

i dlatego metoda dobrego startu nosi nazwę metody psychomotorycznej.


strona główna